Το αίτημα επαναδιαπραγμάτευσης της σύμβασης μεταξύ ελληνικού δημοσίου και Hellenic Train έγινε κυβερνητικός στόχος μετά από το δυστύχημα των Τεμπών αν και, για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου έκτοτε, οι όποιες διαπραγματεύσεις γίνονταν με αργούς ρυθμούς μέχρι και πριν τον τελευταίο κυβερνητικό ανασχηματισμό. Εκατέρωθεν, υπήρχαν αιτήματα που ζητούσαν ικανοποίηση. Η ιταλικών συμφερόντων εταιρεία είχε (και συνεχίζει να έχει) οικονομικές απαιτήσεις σε εκκρεμότητα και παράπονα για την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής, ενώ το κράτος επιρρίπτει ευθύνες στην Hellenic Train για κακή εξυπηρέτηση των επιβατών και επενδύσεις που αν και περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση, δεν έγιναν ποτέ.
Η αναθεωρημένη σύμβαση που υπεγράφη λίγο πριν τη λήξη του 2025, έχει ως στόχο να δώσει λύση στα προβλήματα αυτά. Η Hellenic Train δεσμεύεται πως θα φέρει στην Ελλάδα 23 σύγχρονα και καινούργια τρένα από την Alstom, τα πρώτα δύο εκ των οποίων θα βρίσκονται στη χώρα μας φέτος (η αρχική σύμβαση προέβλεπε πως το δημόσιο θα αγόραζε τρένα και θα τα μίσθωνε στην εταιρεία), πως θα πραγματοποιήσει επιπλέον επενδύσεις (το σύνολο των οποίων θα έχει αξία 420 εκατ. ευρώ), κυρίως στη συντήρηση και αναβάθμιση τροχαίου υλικού (προβλέπεται η ανακαίνιση με έξοδα της εταιρείας κτιρίου συντήρησης 16.000 τ.μ. του ΟΣΕ στο Θριάσιο) και θα προσφέρει υψηλό επίπεδο υπηρεσιών, περιορίζοντας την ταλαιπωρία των επιβατών λόγω βλαβών σε τρένα.
Ως αντάλλαγμα, το κράτος θα εξοφλεί τα χρωστούμενα αμεσότερα (μηνιαίες πληρωμές και προκαταβολές των τελών), θα αυξάνει σταδιακά το τίμημα όταν ανεβαίνει ο πληθωρισμός, θα κάνει δεκτά αιτήματα για αύξηση της τιμής των εισιτηρίων και θα ολοκληρώσει ταχύτερα τα σιδηροδρομικά έργα που βρίσκονται σε εκκρεμότητα ή εναλλακτικά θα αποζημιώνει όταν τα δρομολόγια καθυστερούν ή διακόπτονται λόγω της κατάστασης των γραμμών.
Στη σύμβαση πάντως υπάρχουν αρκετά γκρίζα σημεία που χρειάζονται διευκρίνιση, ξεκινώντας από τη μη δημοσίευση προς το παρόν της πλήρους λίστας των δρομολογίων που θα πραγματοποιεί η Hellenic Train (Παράρτημα Α) καθώς και του καταλόγου των επενδύσεων που συμφωνήθηκε (Παράρτημα Δ). Χωρίς αυτά, τίθενται υπό αμφισβήτηση και τα χρονοδιαγράμματα των έργων. Υπενθυμίζουμε πως στην ανακοίνωση του υπουργείου αναφέρεται ότι ως το 2027 θα έχουν ολοκληρωθεί έργα όπως η επέκταση του Προαστιακού στο Λουτράκι, ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής και η υπογειοποίηση των Σεπολίων. Για όποιον παρακολουθεί την πορεία των έργων, το χρονοδιάγραμμα για τα δύο τελευταία κρίνεται από υπεραισιόδοξο ως εξωπραγματικό. Επιπλέον, αυτές τις μέρες, πρέπει να ξεκινήσει και η α’ φάση του έργου ανακαίνισης των σταθμών του Προαστιακού της Αθήνας, έργο για το οποίο δεν έχει υπάρξει προηγούμενη ενημέρωση.
Άλλο γκρίζο σημείο αφορά το μηχανισμό καταλογισμού ευθυνών για τα αίτια σιδηροδρομικών συμβάντων, από καθυστερήσεις μέχρι ατυχήματα, κάτι που θα πρέπει να γίνεται ώστε στη συνέχεια να καταβάλλονται ρήτρες και αποζημιώσεις. Μέχρι σήμερα, ο ΟΣΕ και η Hellenic Train σε πολλές περιπτώσεις ερίζουν για το αν μία βλάβη οφείλεται στην κατάσταση της υποδομής ή στην κατάσταση του τροχαίου υλικού. Αν αυτό συνεχιστεί, τότε σε πολλές περιπτώσεις είναι πιθανό ότι θα δούμε να επιλέγεται η προσφυγή στη διαιτησία.
Δεν μπορούμε, τέλος, να μην αναφερθούμε στον όρο της σύμβασης που προβλέπει την αποζημίωση κρατικών αρχών (αστυνομία, πυροσβεστική, πολιτική προστασία) από την Hellenic Train σε περίπτωση που απαιτηθεί η παρέμβασή τους για απεγκλωβισμό επιβατών κατά τη διάρκεια συμβάντος. Πέραν από την τουλάχιστον “λαϊκίστικη” φύση του συγκεκριμένου όρου, πρέπει να ληφθούν υπόψη και μελλοντικές επικίνδυνες επιπτώσεις που ενδεχομένως να παρουσιαστούν, από τη διστακτικότητα κλήσης των αρχών για συνδρομή σε περιστατικά, μέχρι τον κίνδυνο επέκτασης του μέτρου ευρύτερα με τη λογική του “όποιος ζητά τη βοήθεια του κράτους πρέπει να την πληρώνει ο ίδιος”.
Η αναθεωρημένη σύμβαση δημοσίου – Hellenic Train θα μπορούσε να θέσει τις βάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του σιδηρόδρομου στη χώρα μας. Το τι θα συμβεί όμως στην πράξη, είναι κάτι που δεν μπορεί να προβλεφθεί, λαμβάνοντας υπόψη την προϊστορία (η προηγούμενη σύμβαση έμεινε σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστη) και το γεγονός πως ο σιδηρόδρομος ποτέ μέχρι σήμερα δεν υπήρξε προτεραιότητα για τις ελληνικές κυβερνήσεις.
* * *
Πολλά παράπονα εκφράστηκαν πριν από τα Χριστούγεννα για το γεγονός πως το σύνολο σχεδόν των δρομολογίων μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης ήταν ‘sold out’ την περίοδο 19-24/12, χωρίς η Hellenic Train να προσθέτει έστω ένα παραπάνω δρομολόγιο. Η δικαιολογία των εν εξελίξει έργων στη Θεσσαλία προφανώς δεν επαρκεί από μόνη της αφού θα μπορούσε να γίνει μία εξαίρεση για 2-3 μέρες χωρίς να «εκτροχιαστεί» το χρονοδιάγραμμα των έργων. Εξάλλου, η εταιρεία προχώρησε στην επαναφορά -για την περίοδο 25/12-7/1 ενός επιπλέον δρομολογίου στον Οδοντωτό σιδηρόδρομο Διακοπτό-Καλάβρυτα όπου έχουν υπάρξει περικοπές δρομολογίων λόγω επικινδυνότητας.
* * *
Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, το προσωπικό της αμαξοστοιχίας 1331 προς Διακοπτό, παρείχε άμεση βοήθεια σε δύο ορειβάτες που ζήτησαν συνδρομή ενώ πεζοπορούσαν στην περιοχή, καθώς ο ένας εξ αυτών δεν αισθανόταν καλά λόγω καρδιακού προβλήματος. Οι ορειβάτες επιβιβάστηκαν στο συρμό και ο ασθενής παρελήφθη από ασθενοφόρο στο σταθμό του Διακοπτού.
Ανήμερα των Χριστουγέννων, η αμαξοστοιχία IC 56, που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα–Θεσσαλονίκη, ακινητοποιήθηκε στις 21:18 κοντά στην περιοχή της σήραγγας Όθρυος, λόγω τεχνικής βλάβης στη μηχανή. Στο σημείο μετέβησαν δύο εφεδρικές μηχανές προκειμένου να ρυμουλκήσουν την αμαξοστοιχία προς το Λειανοκλάδι. Η αμαξοστοιχία συνέχισε το δρομολόγιό της προς τη Θεσσαλονίκη με 131 λεπτά καθυστέρηση, ενώ η Hellenic Train διερευνά τα αίτια της βλάβης.
* * *
Το περιστατικό θανάσιμου τραυματισμού πεζού ο οποίος παρεσύρθη από τρένο ενώ διέσχισε τις γραμμές (παραβιάζοντας την περίφραξή τους) στην περιοχή των Άνω Λιοσίων στις 30 Δεκεμβρίου, φανερώνει την ανάγκη αύξηση των μέτρων ασφαλείας στις κατοικημένες περιοχές. Προφανώς μία περίφραξη ύψους ενός μέτρου δεν επαρκεί, ενώ απαιτούνται περισσότερες ασφαλείς διαβάσεις.
* * *
Καλαμάτα: Κοσμοσυρροή κατά την άφιξη του Άι Βασίλη με το τρένο – την μοναδική μέρα που κινείται τρένο στη Μεσσηνία, λόγω της κυβερνητικής αδιαφορίας για το σιδηρόδρομο στην Πελοπόννησο. Ως σημάδι της απαίτησης της τοπικής κοινωνίας για επιστροφή του σιδηρόδρομου το είδε ο Πρόεδρος της Κοινότητας Καλαμάτας.
* * *
Την τελευταία εβδομάδα του 2025 παρουσιάστηκαν στα μηχανοστάσια Ρέντη και Θεσσαλονίκης οι νεοπροσληφθέντες μηχανοδηγοί της Hellenic Train ενώ αυτές τις μέρες ξεκινά η εκπαίδευσή τους στο ΚΕΚ του ΟΣΕ.
* * *
Με απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων δίνεται Επικαιροποίηση Έγκρισης Ασφάλειας στον ΟΣΕ, περιλαμβανομένης της γραμμής ανόδου «Δομοκός – Παλαιοφάρσαλος» διάρκειας με ισχύ έως 03/10/2026. Η ΡΑΣ όμως ζητά από τον οργανισμό άμεσα την αποτύπωση του σχεδίου δράσεις για το παραπάνω τμήμα καθώς και αποδεικτικά στοιχεία για τα μέτρα ασφαλείας που είχε δεσμευτεί να λάβει ο οργανισμός. Χειρότερη είναι η κατάσταση για το τμήμα Έδεσσα – Φλώρινα (που παραμένει κλειστό), αφού για το τμήμα αυτό δεν δύνεται ακόμα η Επικαιροποίηση Έγκρισης Ασφάλειας «καθόσον παρά τις βελτιώσεις στην επικοινωνία που πραγματοποιήθηκαν κατά μήκος της γραμμής συνεχίζει να υφίσταται το πρόβλημα έλλειψης επικοινωνίας εντός δυο σηράγγων και το προτεινόμενο μέτρο αντιμετώπισης […] δεν θεωρείται επαρκές». Η ΡΑΣ μάλιστα προτείνει η επικοινωνία εντός των σηράγγων να γίνεται με εγκατάσταση συστήματος επικοινωνίας TETRA.
* * *
Εμπλοκή και του ΟΣΕ υπάρχει στις διαδικασίες για την προμήθεια νέων συρμών του Μετρό, αφού ο οργανισμός αναμένεται να αναθέσει σε σύμβουλο σύμβαση ύψους 250.000 ευρώ με αντικείμενο τη «θέσπιση και τεκμηρίωση εθνικών κανόνων για την κυκλοφορία διρευματικών συρμών Μετρό στην Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή, στο τμήμα Δουκίσσης Πλακεντίας – Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών». Αν και διρευματικοί συρμοί κυκλοφορούν εδώ και 22 χρόνια, πλέον απαιτείται η συγγραφή ειδικών κανόνων για τους συρμούς αυτούς οι οποίοι θα εγκριθούν στη συνέχεια από τη ΡΑΣ και τον ERA (Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων), πριν προχωρήσει η προμήθεια νέων συρμών.
* * *
Πριν λίγες εβδομάδες, γράφαμε για την απόφαση του ΟΣΕ να προχωρήσει σε διαγωνισμούς για την εκτέλεση εργασιών ανακαίνισης στο Κέντρο Εκπαίδευσης του ΟΣΕ στο Ρέντη καθώς και (μία ακόμα προσπάθεια για) κατασκευή περίφραξης εκατέρωθεν των σιδηροδρομικών γραμμών στις περιοχές Θηβών, Θριασίου και Ζευγολατιού. Με νεότερη απόφαση, οι σχετικοί διαγωνισμοί θα πραγματοποιηθούν μέσω προσφυγής στην διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, δηλαδή με διαδικασίες fast track. Παράλληλα, το Δ.Σ. του οργανισμού, ενέκρινε τη μελέτη του έργου της περίφραξης.
* * *
Ο ΟΣΕ έδωσε παράταση 10 μηνών στο έργο «Προληπτική – Διορθωτική Συντήρηση με άρση βλαβών ζημιών των εγκαταστάσεων σηματοδότησης και ETCS L1 των τμημάτων γραμμής Πλατύ-TΧ1 (Μη περιλαμβανομένου) και ΤΧ5-Στρυμόνας-Προμαχώνας» μέσω υπογραφής 2ης τροποποιητικής σύμβασης κόστους 1.895.284,20 ευρώ με ΦΠΑ με την ανάδοχο Alstom Transport.
Ο οργανισμός αποφάσισε επίσης να προβεί σε καταγγελία της υπ’ αριθμόν 10005 συμβάσεως, για την «Προμήθεια συστήματος γραμμής ETCS επιπέδου 1 με συναφείς υπηρεσίες», ως προς το υποτμήμα Α4 «ΣΣ Δομοκού (μη περιλαμβανομένου) – ΣΣ Λάρισας (περιλαμβανομένου)», διότι η εκτέλεση των εργασιών συντήρησης στο υποτμήμα αυτό, λόγω της επέλευσης των αποτελεσμάτων του καιρικού φαινομένου Daniel, κατέστη αντικειμενικά αδύνατη από την 7/9/2023 μέχρι την λήξη της 2-ετούς υποχρεωτικής συντήρησης την 23/12/2024.
Εξελίξεις υπάρχουν και γύρω από άλλα έργα. Έτσι, ο ΟΣΕ ενέκρινε την απευθείας ανάθεση του έργου «Αποκατάσταση λειτουργίας και αναβάθμιση του Συστήματος Τηλεδιοίκησης Ηλεκτροκίνησης (SCADA) του τμήματος Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού Πολυκάστρου – Υ/Σ Πολυκάστρου – PSS Μικρού Δάσους – Σιδηροδρομικού Σταθμού Ειδομένης» καθώς και την προσφυγή στην fast track διαδικασία για τα έργα «Εκτέλεση εργασιών Συντήρησης με άρση βλαβών και αποκατάσταση ζημιών των εγκαταστάσεων συστημάτων σηματοδότησης – τηλεδιοίκησης, ETCS, τηλεπικοινωνιών, συστημάτων Α.Υ.Λ.Α. και των Η/Μ συστημάτων των σιδηροδρομικών σηράγγων Μελισσίου, Δερβενίου, Πλατάνου, Τράπεζας Αιγίου, του τμήματος γραμμής Ζευγολατιό – Αίγιο» συνολικής εκτιμώμενης αξίας 5.300.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ καθώς και «Εργασίες Αναβάθμισης, Συντήρησης και Αποκατάστασης Λειτουργικότητας Συστημάτων Σηματοδότησης – Τηλεδιοίκησης στον Προαστιακό Σιδηρόδρομο Αθηνών (Τμήμα ASR 1) και στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Λιοσίων», συνολικής εκτιμώμενης αξίας 4.943.263,46 χωρίς τον ΦΠΑ.
* * *
Στην αφετηρία βρίσκεται ο σχεδιασμός της ΓΑΙΑΟΣΕ για την αξιοποίηση του σταθμού Λαρίσης και του γειτονικού εγκαταλελειμμένου σταθμού Πελοποννήσου στο κέντρο της Αθήνας. Η εταιρεία αποφάσισε να συνάψει σύμβαση με την Deloitte διάρκειας 18 μηνών και κόστους 30.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ για την παροχή υπηρεσιών χρηματοοικονομικού συμβούλου. Επιπλέον, ανατέθηκε στην εταιρεία συμβούλων LEVER η σύνταξη Μελέτης Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων κόστους 27.520 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Βεβαίως, σχέδια για την αξιοποίηση του σταθμού Πελοποννήσου υπάρχουν εδώ και χρόνια, αλλά δεν προχώρησαν ποτέ.
* * *
Με ανακοίνωσή του λίγο πριν τα Χριστούγεννα, ο Σύλλογος Διπλωματούχων Μηχανικών Σιδηροδρόμων καταγγέλλει πως 3,5 μήνες μετά την ίδρυση της εταιρείας Σιδηρόδρομοι Ελλάδος η διοίκηση μεταφέρει πόρους σε εξωτερικούς συμβούλους απαξιώνοντας το προσωπικό της, ενώ η εκτέλεση σημαντικών σιδηροδρομικών έργων έχει ανατεθεί στο Υπερταμείο, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα υποστελέχωσης και υποχρηματοδότησης.
Σύμφωνα με απόφαση του Δ.Σ. των Σιδηρόδρομων Ελλάδος, το μεταβατικό οργανόγραμμα του οργανισμού θα έχει ισχύ ως το τέλος Ιανουαρίου, όταν υπολογίζεται ότι θα έχει οριστικοποιηθεί και ενεργοποιηθεί το οριστικό οργανωτικό σχήμα.
Οι εργαζόμενοι της εταιρείας εξέλεξαν την Αναστασία (Σούλα) Ασπιώτου ως εκπρόσωπο των εργαζομένων στο Δ.Σ. των Σιδηροδρόμων Ελλάδος, μέσω των αρχαιρεσιών που πραγματοποιήθηκαν το Δεκέμβριο.
* * *
Λίγο πριν το τέλος του χρόνου εγκρίθηκε από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών η καταβολή του υπόλοιπου ποσού της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης προς την Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. ύψους 45.000.000 ευρώ για την κάλυψη των λειτουργικών της δαπανών. Την ίδια στιγμή, η εταιρεία προχώρησε σε ανάληψη πολυετούς υποχρέωσης ύψους 51.991.680 ευρώ για το έργο «Παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών συμβούλου, για την επίτευξη της επιχειρησιακής ενίσχυσης της “Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.”, για την επίτευξη της ανάπτυξης διαδικασιών και συστημάτων και την μεταφορά τεχνογνωσίας προς τη “Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.” από Διαχειριστή Σιδηροδρομικής Υποδομής, ή εξειδικευμένη θυγατρική τέτοιου ομίλου (Technical Manager)». Το ποσό αφορά τα έτη 2026-2036.
* * *
Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τις 23 Μαρτίου, όταν και αναμένεται να ξεκινήσει η δίκη για το δυστύχημα των Τεμπών. Το κλητήριο θέσπισμα των 1.267 σελίδων περιλαμβάνει 36 κατηγορούμενους, 352 μάρτυρες και 571 πειστήρια. Παράλληλα, συνεχίζεται η δίκη για το χαμένο βιντεοληπτικό υλικό.
* * *
Μεξικό: Τουλάχιστον 13 νεκροί και δεκάδες τραυματίες σε εκτροχιασμό τρένου // Προμήθεια 47 diesel τρένων από την Alstom // Περού: Σύγκρουση τρένων στο Μάτσου Πίτσου – Νεκρός ο μηχανοδηγός, τραυματίστηκαν επιβάτες // Ιρλανδία: 100 πρόσθετες ηλεκτράμαξες από την Alstom στου Ιρλανδικούς σιδηρόδρομους // Ηνωμένο Βασίλειο: Δοκιμές νέου συστήματος εισιτηρίων μέσω παρακολούθησης της διαδρομής επιβατών με GPS // Ουγγαρία: Πρόγραμμα αναβάθμισης σιδηροδρομικών υποδομών ύψους 2,2 δις ευρώ για το 2026
Πορτογαλία: Το πρώτο από τα 22 νέα προαστιακά τρένα από τη Stadler παρέλαβαν οι Πορτογαλικοί σιδηρόδρομοι // Βέλγιο: 180 τρένα από την CAF προμηθεύονται οι Βελγικοί σιδηρόδρομο // Γερμανία: Στην κυκλοφορία αναβαθμισμένη σιδηροδρομική γραμμή στη Δρέσδη // Τουρκία: Σε λειτουργία το πρώτο τέρμιναλ διατροπικών μεταφορών της χώρας // Ινδία: 7 ελέφαντες που διέσχιζαν σιδηροδρομική γραμμή σκοτώθηκαν μετά από σύγκρουση με τρένο // Κίνα: Νέο ρεκόρ ταχύτητας με τρένο μαγνητικής αιώρησης (maglev)
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
