Καθυστερήσεις, αραιά δρομολόγια και μια γενικότερη αίσθηση αναξιοπιστίας. Έννοιες που διαχρονικά είναι σχεδόν συνώνυμες με τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας, παρά τα σημαντικά βήματα βελτίωσης που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, πίσω από την καθημερινή εμπειρία του επιβάτη υπάρχει ένας τεράστιος όγκος δεδομένων που ο ΟΑΣΑ ήδη συλλέγει: συχνότητες δρομολογίων, πληρότητα οχημάτων και συρμών, επικυρώσεις εισιτηρίων και αριθμός επιβατών. Το ερώτημα είναι απλό: εφόσον τα δεδομένα αυτά υπάρχουν και μάλιστα σε ψηφιοποιημένη μορφή, γιατί δεν είναι άμεσα προσβάσιμα από όλους όσοι ενδιαφέρονται;
Κατά την πρόσφατη εκδήλωση στο αμαξοστάσιο Σεπολίων, οι επικεφαλής των συγκοινωνιών της Αθήνας παρουσίασαν τις πλατφόρμες μέσω των οποίων παρακολουθούν σε ζωντανό χρόνο δεδομένα από τη λειτουργία των δικτύων. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται οι ακριβείς χρόνοι διέλευσης των συρμών από όλους τους σταθμούς του Μετρό, η καταμέτρηση της πολυκοσμίας στις αποβάθρες, η διαχείριση των καταγγελιών από τους επιβάτες καθώς και η καταγραφή της επιβατικής κίνησης αλλά και της εισιτηριοδιαφυγής.
Πρόκειται για δεδομένα είναι πλέον διαθέσιμα χάρη στη σύγχρονη τεχνολογία, μέσω καμερών και αισθητήρων και της επεξεργασίας τους με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Η αξιοποίηση των δεδομένων αυτών από τον ΟΑΣΑ μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τη λειτουργία των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας μέσω του καλύτερου σχεδιασμού και της ρύθμισης της συχνότητας των μέσων βάση της ζήτησης, της δυνατότητας παρέμβασης σε ζωντανό χρόνο (όταν φυσικά το επιτρέπουν οι επιχειρησιακές δυνατότητες), αλλά και του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με βάση πραγματικά στοιχεία. Τα δεδομένα για τις επικυρώσεις εισιτηρίων και την εισιτηριοδιαφυγή ήδη χρησιμοποιούνται, όπως αναφέρθηκε, για τον πιο στοχευμένο προγραμματισμό των ελέγχων εισιτηρίων.
Τα οφέλη όμως δεν περιορίζονται στους συγκοινωνιακούς φορείς. Η απευθείας διάθεση των δεδομένων στο επιβατικό κοινό μπορεί να έχει άμεσα πρακτικά αποτελέσματα: εφαρμογές τηλεματικής που επιτρέπουν τον καλύτερο προγραμματισμό μετακινήσεων, ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο για καθυστερήσεις ή ακόμα και για την πληρότητα οχημάτων και συρμών. την πολυκοσμία σε οχήματα και συρμούς. Με άλλα λόγια, πρακτικές εφαρμογές για λιγότερη αβεβαιότητα στην καθημερινότητα του επιβάτη.
Ακόμη σημαντικότερη όμως είναι η διάσταση της διαφάνειας και της μείωσης του κενού εμπιστοσύνης ανάμεσα στους επιβάτες και τους συγκοινωνιακούς φορείς. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, καταγγελίες σχετικά με μεγάλους χρόνους αναμονής σε στάσεις και σταθμούς να χαρακτηρίζονται ως υπερβολικές ή προβλήματα λειτουργίας να υποβαθμίζονται ως μεμονωμένα περιστατικά και συμβάντα ρουτίνας.
Η δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα θα επέτρεπε μια κοινή βάση αναφοράς για όλους: πολίτες, μέσα ενημέρωσης και φορείς. Ο δημόσιος διάλογος και η λογοδοσία θα μπορούσε έτσι να βασίζεται σε τεκμηριωμένα στοιχεία και όχι σε αποσπασματικές εικόνες, ενώ η εξέλιξη του τρόπου λειτουργίας των συγκοινωνιών -είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο- θα ήταν φανερή προς όλους.
Παράλληλα, τα ανοικτά συγκοινωνιακά δεδομένα μπορούν να δημιουργήσουν πολλαπλασιαστικά οφέλη. Ερευνητικοί φορείς, πανεπιστήμια και ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να τα αξιοποιήσουν για την ανάπτυξη νέων εργαλείων και υπηρεσιών, όπως εφαρμογές Mobility as a Service (MaaS). Υπηρεσίες που διαφορετικά θα απαιτούσαν σημαντικούς δημόσιους πόρους, μπορούν να αναπτυχθούν από την αγορά και να ενσωματωθούν σε πλατφόρμες που ήδη χρησιμοποιούν οι πολίτες, όπως το Google Maps.
Η Αθήνα έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα στη συλλογή και επεξεργασία συγκοινωνιακών δεδομένων. Αυτό που εκκρεμεί είναι η πολιτική απόφαση για την πλήρη αξιοποίησή τους. Η δημοσιοποίηση του συνόλου των δεδομένων αυτών θα αποτελούσε μία ουσιαστική πράξη διαφάνειας και εκσυγχρονισμού.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
