Από το 1895 και για τα επόμενα 35 χρόνια, πριν κατασκευαστεί ο σταθμός της Ομόνοιας που γνωρίζουμε σήμερα, ο τερματικός σταθμός του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου Αθηνών – Πειραιώς βρίσκοταν σε διαφορετική θέση, σε απόσταση 100 περίπου μέτρων επί της οδού Αθηνάς.
Κατασκευασμένος μέσα σε όρυγμα και χωρίς υπόστεγο, ο κεντρικότερος σταθμός της Αθήνας επιλέχθηκε να εγκαταληφθεί μέσα στις επόμενες δεκαετίες προκειμένου να διευκολυνθεί η επέκταση της γραμμής ως την Κηφισιά. Ο χώρος του σταθμού έγινε υπόγειος την δεκαετία του 60 όταν πάνω του κατασκευάστηκε το μέγαρο διοίκησης των ΗΣΑΠ (σήμερα ΣΤΑΣΥ). Οι σιδηροτροχιές και η σύνδεσή με τη γραμμή του ΗΣΑΠ όμως διατηρήθηκαν και μέχρι πριν λίγα χρόνια παρέμενε σε χρήση τακτικά για τη στάθμευση συρμών, ως ένα μικρό αμαξοστάσιο.
Πλέον, καθώς ο χώρος βρίσκεται σε κακή κατάσταση, η ΣΤΑΣΥ έχει ξεκινήσει τις διαδικασίες για την αποκατάσταση και την αξιοποίησή του ως καταφύγιο έκτακτης ανάγκης αλλά και επισκέψιμο χώρο μνήμης λόγω του ιστορικού ενδιαφέροντός του. Η εταιρεία έχει ήδη αναθέσει την πραγματοποίηση προμελέτης, μέσω της οποίας θα αποτυπωθεί και θα αξιολογηθεί η υφιστάμενη κατάσταση και θα διαμορφωθούν προτάσεις αξιοποίησης του καταφυγίου στο πλαίσιο σύγχρονων πολιτικών πολιτικής προστασίας και πολιτιστικής ανάδειξης.
Στο πλαίσιο λειτουργίας του χώρου ως καταφυγίου σε περίπτωση βομβαρδισμών, πολεμικής σύρραξης ή άλλων ασύμμετρων απειλών, θα διερευνηθούν οι δυνατότητες φωτισμού, αερισμού και ύδρευσης και υγιεινής και θα εκτιμηθεί η χωρητικότητά τους και η προσβασιμότητά του προς τον αστικό ιστό. Η προμελέτη θα εξετάσει τη δυνατότητα ένταξης του καταφυγίου σε σενάρια αστικής ανθεκτικότητας, σε πολιτικές πολιτικής προστασίας και σε σχέδια διαχείρισης κρίσεων σε αστικές υποδομές μεταφορών.
Ο δεύτερος άξονας, περιλαμβάνει την ανάδειξη του καταφυγίου ως χώρου ιστορικής μνήμης και εκπαιδευτικής εμπειρίας, μέσω παρεμβάσεων χαμηλής όχλησης προκειμένου να διατηρηθεί ο αυθεντικός χαρακτήρας του χώρου. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν τη σήμανση και τοποθέτηση ερμηνευτικών πάνελ και την έκθεση υλικού.
Το συνολικό κόστος της προμελέτης αναμένεται να ανέλθει σε 26.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ με την παράδοσή της να αναμένεται σε τρεις μήνες. Οι παρεμβάσεις που θα απαιτηθούν θα πραγματοποιηθούν σε δεύτερο χρόνο.
Μέσω των παρεμβάσεων αυτών, ένας ξεχασμένος χώρος επί σχεδόν έναν αιώνα αναμένεται να επιστρέψει στο προσκήνιο, συνδέοντας την ιστορία των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας με τις σύγχρονες ανάγκες προστασίας και πολιτιστικής ανάδειξης της πόλης.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
