Η ανακοίνωση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών την περασμένη εβδομάδα για τη δημιουργία 5 νέων πρότυπων λεωφορειακών γραμμών από την 1η Οκτωβρίου υπενθύμισε κάτι που οι περισσότεροι επιβάτες έχουν μάλλον ξεχάσει: ότι ήδη από το Δεκέμβριο του 2025 στην Αθήνα υπάρχουν 15 «πρότυπες» γραμμές, με στόχο οι χρονοαποστάσεις τους να διαμορφώνονται περίπου στα 12 λεπτά κατά τις ώρες αιχμής.
Ως είδηση θα ήταν ασφαλώς ευπρόσδεκτη, αν αγνοούσαμε το γεγονός ότι πρόκειται, σε μεγάλο βαθμό, για γραμμές που ήδη διαθέτουν συχνά δρομολόγια πριν από τη νέα κατηγοριοποίησή τους. Έτσι, ο χαρακτηρισμός τους ως «πρότυπες» δεν παραπέμπει σε κάποια άμεση βελτίωση της λειτουργίας τους αλλά σε μία κίνηση κυρίως με επικοινωνιακό χαρακτήρα.
Την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή της τηλεματικής, προχωρήσαμε σε καταμέτρηση των δρομολογίων στις παλαιές και τις νέες πρότυπες γραμμές (με εξαίρεση την Α8, για την οποία δεν ήταν διαθέσιμο το πλήρες πρόγραμμα). Καταγράψαμε τόσο τον ημερήσιο προγραμματισμό, δηλαδή τα δρομολόγια που είχαν προγραμματιστεί για τη συγκεκριμένη ημέρα, όσο και το κανονικό χειμερινό πρόγραμμα καθημερινής.
Παρά τις επιμέρους διακυμάνσεις, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι οι πρότυπες γραμμές είχαν, σε γενικές γραμμές, συχνότητες από περίπου 7 έως 16 λεπτά κατά το διάστημα 07:00–12:00, το οποίο περιλαμβάνει και ώρες εκτός της πρωινής αιχμής (υπολογισμός με βάση τον ημερήσιο προγραμματισμό). Συχνότητες που σαφώς είναι αισθητά πυκνότερες από εκείνες που συναντώνται σε μεγάλο μέρος του υπόλοιπου λεωφορειακού δικτύου. Μοναδική παραφωνία ίσως η γραμμή Α7 οι χρονοαποστάσεις της οποίας (ανά 19′ με αρκετά χαμένα δρομολόγια) είναι μακριά από την στόχευση του ΟΑΣΑ.
Η τήρηση του επίσημου προγράμματος πάσχει ακόμα και για τις πρότυπες γραμμές, αφού οι προγραμματισμένες αναχωρήσεις ήταν μειωμένες κατά περισσότερο από 10% σε σχέση με το κανονικό χειμερινό πρόγραμμα καθημερινής. Σημαντική σημείωση: η τηλεματική καταγράφει τον προγραμματισμό και όχι πόσα από αυτά τα δρομολόγια πραγματοποιήθηκαν τελικά.
Παρεμφερής είναι και η εικόνα για τις επόμενες πέντε -από την 1η Οκτωβρίου- πρότυπες γραμμές αφού όλες τους (που ίσως όχι κατά σύμπτωση εξυπηρετούν περιοχές δυτικά του κέντρου) έχουν ήδη αρκετά συχνά δρομολόγια με μέσο όρο χρονοαπόστασης γύρω στα 12 λεπτά κατά τις πρωινές ώρες. Δηλαδή οι νέες πρότυπες γραμμές έχουν εξαρχής καλύτερα δρομολόγια από εκείνες που έγιναν πρότυπες πριν από σχεδόν ένα χρόνο.
Με άλλα λόγια, οι «πρότυπες γραμμές» είναι πλέον ένας χαρακτηρισμός που αφορά, σε μεγάλο βαθμό, διαδρομές οι οποίες ήταν ήδη μεταξύ των συχνότερων του δικτύου, μεταξύ αυτών και αρκετές από τις βασικές γραμμές-κορμούς. Η νέα κατηγοριοποίηση δεν φαίνεται, τουλάχιστον με βάση τα στοιχεία της συγκεκριμένης ημέρας, να δημιουργεί ένα νέο επίπεδο εξυπηρέτησης τόσο διαφορετικό από αυτό που ήδη υπήρχε στις συγκεκριμένες γραμμές.
Το ότι οι γραμμές αυτές συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό επιβατών δεν σημαίνει ότι δίνοντας περισσότερη προσοχή σε αυτές οι πλειοψηφία του κόσμου θα είναι ευχαριστημένη. Αν ο στόχος είναι η βελτίωση της καθημερινής εμπειρίας των επιβατών, σημασία έχει το πόσο συχνά θα περνά το λεωφορείο από τις περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται με αραιά δρομολόγια.
Ο μέσος επιβάτης θέλει να δει τη γραμμή που εξυπηρετεί τη δική του γειτονιά να αποκτά συχνότερα δρομολόγια και λίγη σημασία έχει αν η 040 και η 550 αποκαλούνται πλέον «πρότυπες». Πέρα λοιπόν από τις πιο δημοφιλείς, πλέον «πρότυπες» γραμμές, ο ΟΑΣΑ θα πρέπει να δει τι συμβαίνει και στο υπόλοιπο δίκτυο.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
