Με σύνθημα ‘Καθαρή γραμμή’ ο Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης έχει θέσει ως μία από τις προτεραιότητες της θητείας του τον (κυριολεκτικό) καθαρισμό της γραμμής του ΗΣΑΠ από τους βανδαλισμούς μέσω γκράφιτι που έχουν παγιωθεί ως αναπόσπαστο μέρος της εικόνας του μέσου εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα γκράφιτι αποτέλεσαν σύμπτωμα της εγκατάλειψης που βίωσε η συγκεκριμένη γραμμή, ιδιαίτερα μέσα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, υπήρξαν ωστόσο και αποτέλεσμα της κακής σχέσης που έχει τις τελευταίες δεκαετίες η κοινωνία με το δημόσιο χώρο.
Για την αντιστροφή της κατάστασης, η σημερινή κυβέρνηση επέλεξε τη λύση της ανακατασκευής των παλαιών συρμών του ΗΣΑΠ αρχής γενομένης από τους συρμούς που κυκλοφόρησαν τη δεκαετία του 1980 (8η παραλαβή), έργο το οποίο αν και με καθυστερήσεις αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το καλοκαίρι του 2027, για να λάβουν σειρά οι συρμοί της 10ης παραλαβής που κυκλοφόρησαν τη δεκαετία του 1990. Η αγορά νέων συρμών απορρίφθηκε με επιχείρημα το πολλαπλάσιο κόστος σε σχέση με την ανακατασκευή των παλαιοτέρων.
Καθώς όμως οι εργασίες αυτές, που περιλαμβάνουν και την τοποθέτηση επιφανειών αντί-γκράφιτι στο εσωτερικό και το εξωτερικό των ανακατασκευασμένων συρμών είναι χρονοβόρες, η ΣΤΑΣΥ προχωρά τους τελευταίους μήνες σε μία σειρά αναθέσεων κόστους δεκάδων χιλιάδων ευρώ ανά συρμό για το ‘ντύσιμο’ τους με αυτοκόλλητα με τις ίδιες ιδιότητες, τα οποία καθαρίζονται εύκολα από βανδαλισμούς με μαρκαδόρους και σπρέι. Δεν χάνεται πάντως η ειρωνία πως οι συρμοί ντύνονται με όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου αλλά και άλλες εικόνες την ίδια στιγμή που ο ΟΑΣΑ πραγματοποιεί διαγωνισμό ώστε το σύνολο του στόλου των λεωφορείων να έχει πανομοιότυπη εικόνα.
Εφόσον οι προσπάθειες καθαρισμών ενταθούν και το έργο της ανακατασκευής προχωρήσει χωρίς νέα προβλήματα, η γραμμή 1 του Μετρό θα έχει μία σαφώς καλύτερη εικόνα σε ένα χρόνο με σήμερα, ενώ αναμένεται να βελτιωθούν και οι συχνότητες των δρομολογίων, με πρώτο στόχο την επαναφορά του πεντάλεπτου διαστήματος μεταξύ των συρμών, κάτι που έχουμε πολλά χρόνια να δούμε. Από εκεί και πέρα, το στοίχημα θα είναι η διατήρηση αυτής της κατάστασης, με το βάρος να πρέπει να πέσει στη φύλαξη της γραμμής.
Σήμερα η ΣΤΑΣΥ υποστηρίζει ότι τα μέτρα φύλαξης είναι αυστηρότερα από ποτέ. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται ακόμη και drone, ενώ περιπολίες ιδιωτικών εταιρειών security επιτηρούν τη γραμμή σε όλο το μήκος. Παράλληλα, τοποθετούνται κάμερες σε σημεία που μέχρι σήμερα ήταν ‘τυφλά’, ενισχύεται η περίφραξη του δικτύου, ενώ πέρα από το προσωπικό των ιδιωτικών εταιρειών φύλαξης στους σταθμούς, δεκάδες αστυνομικοί περιπολούν στη γραμμή καθημερινά στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Αριάδνη’ για την ασφάλεια στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, οι 170 αστυνομικοί που επιχειρούσαν στο δίκτυο των ΣΤΑΣΥ πραγματοποίησαν 673 συλλήψεις το 2025 έναντι 358 το 2024 για πλήθος αδικημάτων, που πέρα από κλοπές περιλαμβάνουν και βανδαλισμούς.
Αν και το αίσθημα ασφάλειας δεν είναι εύκολα μετρήσιμο, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι συλλήψεις στη γραμμή, κάτι που η ΣΤΑΣΥ αποδίδει στη λήψη αυστηρότερων μέτρων. Όσον αφορά όμως συγκεκριμένα τους βανδαλισμούς σε σταθμούς και συρμούς, φαίνεται πως παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, οι βανδαλισμοί εξακολουθούν να αποτελούν συχνό φαινόμενο, όπως δείχνει η συνεχής εμφάνιση νέων επεμβάσεων σε συρμούς και σταθμούς, τις οποίες διαπιστώνουν καθημερινά οι επιβάτες της γραμμής.
Όσον αφορά την εξωτερική επιφάνεια των συρμών, οι επεμβάσεις φαίνεται πως γίνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας όταν οι σταθμευμένοι συρμοί υποτίθεται πως φυλάσσονται από κάμερες και προσωπικό security. Στο εσωτερικό των συρμών μεγάλο μέρος των καταστροφών (που πέρα από γκράφιτι περιλαμβάνει χαράγματα ή σπάσιμο επιφανειών) γίνεται κυρίως κατά τις βραδινές ώρες λειτουργίας όταν η επιβατική κίνηση είναι χαμηλότερη. Οι ανακατασκευασμένοι συρμοί θα διαθέτουν κάμερες επίβλεψης του χώρου των επιβατών οι οποίες ενδεχομένως να λειτουργήσουν αποτρεπτικά, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν θα απαιτείται και φυσική παρουσία από προσωπικό ασφάλειας.
Θα ήταν κρίμα το μεγάλο έργο της ανακατασκευής των συρμών, με τον πρώτο ανακατασκευασμένο συρμό να αναμένεται να μεταφέρει επιβάτες πριν από το τέλος του καλοκαιριού, να πάει στράφι εξαιτίας της ελλιπούς φύλαξης της γραμμής. Μετά από τις επενδύσεις ύψους εκατομμυρίων ευρώ, το Υπουργείο Μεταφορών και η ΣΤΑΣΥ χρειάζονται και ένα ανανεωμένο σχέδιο ασφάλειας για να μη γυρίσουμε σύντομα στις εικόνες που θέλουμε να αποφύγουμε.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
