Με σημαντική καθυστέρηση σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα παραδόθηκε χτες στην κυκλοφορία ο πρώτος από τους 14 ανακατασκευασμένους συρμούς της Γραμμής 1 του Μετρό. Πρόκειται για σημαντικό ορόσημο ενός έργου που ξεκίνησε με στόχο να ανανεώσει και να ενισχύσει σημαντικά τον γερασμένο στόλο του ΗΣΑΠ, για να εξελιχθεί τελικά σε μία εξαιρετικά χρονοβόρα εργολαβία με -ακόμα- άγνωστο ορίζοντα ολοκλήρωσης.
Η ιστορία της συγκεκριμένης σύμβασης ξεκινά ουσιαστικά το 2021, όταν η ΣΤΑ.ΣΥ. προκήρυξε τον διαγωνισμό για την αναβάθμιση των 14 συρμών της 8ης παραλαβής. Τον Μάιο του 2022 αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος η ισπανική εταιρεία CAF, με αντικείμενο την πλήρη αναβάθμιση των 14 συρμών, οι οποίοι είχαν ενταχθεί στην κυκλοφορία σταδιακά από το 1983 έως το 1985 και αποτελούν σήμερα το αρχαιότερο στόλο σταθερής τροχιάς που παραμένει σε λειτουργία στη χώρα.
Η σύμβαση, ύψους αρχικά 65,5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2022. Το έργο αφορά συνολικά 70 βαγόνια, με στόχο την παράταση της διάρκειας ζωής τους για 25 ακόμα χρόνια, ενώ περιλαμβάνει και την προμήθεια ανταλλακτικών για τρία χρόνια.
Καθυστερήσεις, αύξηση του κόστους και πρόστιμα
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι ο πρώτος ανακατασκευασμένος συρμός θα παρδιδόταν περίπου 19 μήνες μετά την υπογραφή της σύμβασης, δηλαδή το καλοκαίρι του 2024. Στη συνέχεια θα ακολουθούσε σταδιακά η παράδοση των υπόλοιπων 13 συρμών, με στόχο την ολοκλήρωση του έργου μέσα στο 2025. Τα προβλήματα ωστόσο, δεν άργησαν να εμφανιστούν.
Στα τέλη του 2023 η ΣΤΑ.ΣΥ. ενέκρινε την τροποποίηση της σύμβασης μετά από αίτημα της CAF. Το κόστος αυξήθηκε κατά 9,5%, ή κατά 6,22 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, φτάνοντας συνολικά τα 71,716 εκατ. ευρώ, ενώ δόθηκε και παράταση στο χρονοδιάγραμμα. Η αιτιολογία αφορούσε τις αυξήσεις στο κόστος των υλικών, τις επιπτώσεις της πανδημίας, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση. Με βάση το νέο τότε χρονοδιάγραμμα, ο πρώτος συρμός θα έπρεπε να παραδοθεί τον Φεβρουάριο του 2025 και οι υπόλοιποι 13 έως το τέλος του ίδιου έτους.
Ήδη όμως στις αρχές του 2025 ήταν σαφές ότι ούτε αυτό το χρονοδιάγραμμα θα τηρούνταν. Το Athens Transport κατέγραφε τότε ότι, περισσότερα από δύο χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, δεν είχε παραδοθεί ούτε ένας πλήρης συρμός, ενώ το έργο είχε πλέον φτάσει σε σημείο όπου ακόμη και η ολοκλήρωσή του μέσα στο 2027 θεωρούνταν πιθανό ενδεχόμενο.
Τον Μάρτιο του 2025 η ΣΤΑ.ΣΥ. επέβαλε στην CAF πρόστιμο ύψους 45.377,75 ευρώ χωρίς ΦΠΑ και παράλληλα ενέκρινε νέα παράταση 216 ημερών για την παράδοση του πρώτου συρμού. Η νέα προθεσμία μεταφέρθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2025.
Παράλληλα, ερωτηματικά υπήρξαν και για το χώρο όπου θα γίνονταν οι εργασίες. Αν και αρχικά είχε προβλεφθεί η αξιοποίηση εγκαταστάσεων στον Βόλο, η εταιρεία άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μεταφέρει το σύνολο του έργου στην Ισπανία, όπου όντως πραγματοποιήθηκαν οι εργασίες ανακατασκευής του πρότυπου συρμού. Τελικά, το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί σε εγκαταστάσεις υπεργολάβου στον Βόλο.
Το 2025 ήρθε και νέο, πολύ μεγαλύτερο πρόστιμο. Η ΣΤΑ.ΣΥ. επέβαλε στην CAF πρόστιμο ύψους περίπου 3,8 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και πάλι για την καθυστέρηση στην υλοποίηση του έργου.
Κάπως έτσι, ενώ ο πρώτος συρμός θα έπρεπε να κυκλοφορεί με επιβάτες από το καλοκαίρι του 2024, τον Απρίλιο του 2026 η ΣΤΑ.ΣΥ. εκτιμούσε ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει δρομολόγια το καλοκαίρι του ίδιου έτους, με την ολοκλήρωση και των 14 συρμών να μεταφέρεται για τον Μάιο του 2027. Τον Μάιο ο συρμός παρουσιάστηκε στο αμαξοστάσιο Σεπολίων και ξεκίνησαν οι δοκιμές.
Προφανώς, ούτε αυτή η ημερομηνία τηρήθηκε, με το καλοκαίρι και τις υψηλές θερμοκρασίες του να ολοκληρώνεται, χωρίς ο νέος συρμός να πραγματοποιήσει δρομολόγια με επιβάτες. Παράλληλα, υπό αμφισβήτηση βρίσκονταν και ο σχεδιασμός που προέβλεπε πως από τη στιγμή που θα εντασσόταν ο πρώτος συρμός στην κυκλοφορία θα ακολουθούσε περίπου ένας συρμός κάθε μήνα, προκειμένου και οι 14 να βρίσκονται σε εμπορική λειτουργία έως τον Μάιο του 2027.
Με άγνωστο χρονικό ορίζοντα η ολοκλήρωση της σύμβασης
Το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση και των 14 συρμών έχει ήδη μετατεθεί πολλές φορές. Από το τέλος του 2025 που προβλέποταν αρχικά, η ολοκλήρωση μεταφέρθηκε μέσω διαδοχικών παρατάσεων ως τον Μάιο του 2027.
Στη χτεσινή ανακοίνωση αναφέρεται ότι οι εργασίες θα ολοκληρωθούν «εντός του 2027», κάτι που ενδεχομένως να υπονοεί ότι το χρονοδιάγραμμα του Μαΐου είναι πλέον δύσκολο να επιτευχθεί. Για να συμβεί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να παραδοθούν 13 συρμοί μέσα σε 8 μήνες, κάτι προφανώς όχι και τόσο ρεαλιστικό με βάση τη μέχρι σήμερα πορεία του έργου.
Τι αλλάζει και τι δεν αλλάζει για τους επιβάτες
Η ανακατασκευή των 14 συρμών αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά την εμπειρία των επιβατών που θα ταξιδεύουν με αυτούς. Πέραν της σημαντικής παράτασης της διάρκειας ζωής τους, οι συρμοί αποκτούν νέο εξοπλισμό και αναβαθμισμένα συστήματα, μεταξύ άλλων νέο σύστημα κλιματισμού, σύστημα πληροφόρησης επιβατών με οθόνες, κάμερες ασφαλείας, αναβαθμισμένο εσωτερικό και βελτιώσεις για την πρόσβαση και μετακίνηση επιβατών με αναπηρικό αμαξίδιο.
Ωστόσο, η κυκλοφορία ενός μόνο ανακατασκευασμένου συρμού δεν αλλάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα των επιβατών στη Γραμμή 1. Ούτε οι συχνότητες των δρομολογίων ούτε η συνολική διαθεσιμότητα συρμών μπορούν να βελτιωθούν αισθητά από την ένταξη ενός μόνο οχήματος στον στόλο.
Όπως είχε προαναγγείλει τον περασμένο Μάιο ο τότε Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κ. Κυρανάκης, η συχνότητα των δρομολογίων αναμένεται να πέσει κάτω από τα 6 λεπτά τις ώρες αιχμής όταν παραδοθεί το σύνολο των συρμών. Τότε αναμένεται επίσης οι τέσσερις συρμοί πρώτης γενιάς του Μετρό, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται ενισχυτικά στη Γραμμή 1, να επιστρέψουν στις Γραμμές 2 και 3.
Επομένως, τα πραγματικά οφέλη από την αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων συρμών και τη μείωση των χρονοαποστάσεων θα γίνουν αισθητά το νωρίτερο εντός του 2027, εφόσον φυσικά τηρηθεί το τελευταίο χρονοδιάγραμμα και ολοκληρωθεί η ανακατασκευή και των 14 συρμών.
Πέρα όμως από την ολοκλήρωση του έργου, ένα ακόμη σημαντικό στοίχημα για τη ΣΤΑ.ΣΥ. θα είναι η διατήρηση των ανακατασκευασμένων συρμών σε καλή λειτουργική κατάσταση και η προστασία τους από βανδαλισμούς. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ανανεωμένος συρμός αναμένεται να φυλάσσεται αποκλειστικά σε κλειστούς χώρους κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αυξημένη φύλαξη, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος βανδαλισμών.
Το εγχείρημα αυτό θα γίνει προφανώς δυσκολότερο όταν ολοκληρωθεί η ανακατασκευή και των υπόλοιπων 13 συρμών. Η ΣΤΑ.ΣΥ. έχει πάντως προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε ενέργειες για την ενίσχυση της ασφάλειας των υποδομών, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση της περίφραξης του δικτύου και την κάλυψη περισσότερων «τυφλών» σημείων με κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
