Δεκάδες χιλιόμετρα ενεργών σιδηροδρομικών γραμμών στην Αττική παραμένουν ουσιαστικά υποαξιοποιημένα, καθώς αντί για πυκνά και τακτικά δρομολόγια, η Hellenic Train εκτελεί αραιά δρομολόγια του Προαστιακού, με αποτέλεσμα σε ορισμένους σταθμούς τα τρένα να περνούν ακόμη και ανά δύο ώρες.
Ουσιαστικά, αν εξαιρέσουμε το τμήμα Άνω Λιόσια – Αεροδρόμιο όπου τα δρομολόγια είναι πιο αξιοπρεπή -για τα δεδομένα του Προαστιακού- στις υπόλοιπες γραμμές τα τρένα διέρχονται με συχνότητες που θυμίζουν υπεραστικό ΚΤΕΛ.
Αυτή την κατάσταση επιδιώκει πλέον να ανατρέψει ο ΟΑΣΑ -ο οποίος μέχρι σήμερα δεν είχε ασχοληθεί με το τη λειτουργία του προαστιακού σιδηρόδρομου της Αθήνας- καθώς, σύμφωνα με όσα ακούστηκαν κατά τη σύντομη παρουσίαση των πρώτων δεδομένων του νέου Στρατηγικού Σχεδίου για τις Μεταφορές της Αττικής, μία από τις βασικές προτεραιότητες θα είναι η αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων στις υφιστάμενες γραμμές του Προαστιακού, με στόχο ουσιαστικά τη μετατροπή τους σε γραμμές τύπου Μετρό.
Πρόκειται για ένα «στοίχημα», όπως το χαρακτήρισε ο επικεφαλής του ΟΑΣΑ κ. Κεραστάρης, το οποίο, εφόσον υλοποιηθεί, μπορεί να βελτιώσει τις μετακινήσεις για χιλιάδες κατοίκους και εργαζόμενους σε περιοχές όπου η χρήση Ι.Χ. αποτελεί μέχρι σήμερα ουσιαστικά μονόδρομο, και μάλιστα χωρίς να απαιτηθούν έργα για διάνοιξη νέων σηράγγων αντίστοιχου μήκους, κόστους δισεκατομμυρίων ευρώ.
Τι ακριβώς όμως θα χρειαστεί προκειμένου το σχέδιο αυτό να γίνει πραγματικότητα; Σύμφωνα με τις πρώτες δηλώσεις, προτεραιότητα θα λάβει η γραμμή Πειραιάς – ΣΚΑ, η οποία ενώνει τα βόρεια και δυτικά προάστια με το κέντρο της Αθήνας (σταθμός Λαρίσης, Ρουφ, Τάυρος) και το λιμάνι του Πειραιά. Σήμερα, από τη γραμμή αυτή διέρχονται ανά μία ώρα οι συρμοί του Προαστιακού από και προς το Αεροδρόμιο και το Κιάτο. Επιπλέον, από το σταθμό Λαρίσης αναχωρούν (ανά μία ή δύο ώρες) τα δρομολόγια προς Χαλκίδα και τα υπεραστικά δρομολόγια της Hellenic Train (τα τελευταία χωρίς ενδιάμεσες στάσεις εντός Αττικής), ενώ από την ίδια γραμμή διέρχονται και εμπορευματικοί συρμοί αλλά και κενοί συρμοί από και προς το μηχανοστάσιο του Ρέντη.
Εφόσον εξασφαλιστεί η απαιτούμενη χωρητικότητα της γραμμής, με την προσθήκη δύο επιπλέον συρμών που θα εκτελούν δρομολόγια από τον Πειραιά ως το ΣΚΑ, η συχνότητα των τοπικών δρομολογίων στο τμήμα αυτό θα μπορούσε να μειωθεί στα 15 λεπτά ή και χαμηλότερα με την προσθήκη περισσότερων συρμών.
Για να συμβεί όμως αυτό, υπάρχουν τρεις συγκεκριμένες προϋποθέσεις: Καταρχάς, θα πρέπει να ολοκληρωθεί τουλάχιστον η πρώτη φάση του έργου της υπογειοποίησης στα Σεπόλια (εξαιτίας του οποίου εδώ και χρόνια τα τρένα διέρχονται από μονή γραμμή στο κομμάτι όπου γίνονται έργα), που θα οδηγήσει στην απρόσκοπτη λειτουργία μίας διπλής υπόγειας γραμμής από την περιοχή Τρεις Γέφυρες, στην έξοδο του σταθμού Λαρίσης, ως τους Αγίους Αναργύρους (σύμφωνα με την αναθεωρημένη σύμβαση του δημοσίου με την Hellenic Train, αυτό αναμένεται να συμβεί ως το 2027). Με την ολοκλήρωση και της επόμενης φάσης του έργου η γραμμή θα είναι τετραπλή, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα για ακόμα περισσότερα δρομολόγια.
Το δεύτερο, και ίσως πιο περίπλοκο βήμα, θα είναι η υλοποίηση παρεμβάσεων στο τμήμα Σταθμός Λαρίσης – Πειραιάς που σήμερα είναι ίσως το πιο παραμελημένο τμήμα του δικτύου του Προαστιακού σιδηρόδρομου της Αθήνας. Γραμμές σε κακή κατάσταση, πολλές ισόπεδες διαβάσεις και απουσία τηλεδιοίκησης έχουν ως αποτέλεσμα οι συρμοί που διέρχονται από το τμήμα αυτό να κινούνται υποχρεωτικά με χαμηλές ταχύτητες. Ως λύση, ενδεχομένως να εξεταστεί η υπογειοποίηση μέρους των γραμμών (κάτι που όμως έχει κόστος και θα καθυστερήσει το όλο εγχείρημα) ή η κατασκευή ανισόπεδων κόμβων σε συγκεκριμένα σημεία.
Τέλος, απαραίτητη προϋπόθεση για την πύκνωση των δρομολογίων σε συχνότητες συγκρίσιμες με αυτές του Μετρό είναι η εγκατάσταση συστήματος τηλεδιοίκησης. Σήμερα, η λειτουργία της τηλεδιοίκησης ξεκινά από το σταθμό των Αγίων Αναργύρων, ενώ μεταξύ του σταθμού αυτού και του σταθμού Λαρίσης λειτουργεί ένα ηλεκτρονικό σύστημα επιτήρησης συρμών στο οποίο ουσιαστικά καταχωρούνται από τους σταθμάρχες οι οδηγίες που δίνονται που στους μηχανοδηγούς που κινούνται στην προσωρινά μονή γραμμή μέσω ασυρμάτου.
Η αναλυτική παρουσίαση του Στρατηγικού Σχεδίου του ΟΑΣΑ μέσα στη χρονιά ενδεχομένως να δώσει απαντήσεις για τα επόμενα βήματα που θα ακολουθήσουν, ενώ απαραίτητο είναι να διευκρινιστεί ποιοι φορείς θα έχουν την ευθύνη για την εκτέλεση των παρεμβάσεων, με σίγουρη την εμπλοκή και του διαχειριστή της υποδομής, δηλαδή των Σιδηροδρόμων Ελλάδος. Αν το σχέδιο προχωρήσει, μέσα σε λίγα χρόνια η Αθήνα μπορεί να δει τις σημερινές γραμμές του Προαστιακού να εντάσσονται στο δίκτυο των μέσων σταθερής τροχιάς του οργανισμού, δίνοντας λύση για τη μετακίνηση χιλιάδων επιβατών που σήμερα δεν είναι δυνατό να εξυπηρετηθούν αποτελεσματικά από τα υπάρχοντα δρομολόγια του Προαστιακού.
Αλέξανδρος Λιάρος – athenstransport.com
